nieuworganiseren.nu
Vredenburg 40
3511 BD Utrecht

Menu

Het natuurlijke systeem als bron

Hans van der Schaaf is arts en heeft al vele reorganisaties meegemaakt. Hij waarschuwt voor het gebruik van de regelsysteemmethode in de zorg.  ‘Eerstelijnzorg moet ‘dichtbijzorg’ blijven. Gebruik daarvoor het natuurlijke systeem als bron’. 

Logica van het gevoel

Er zijn drie stabiliteitslagen in onze cultuur. De eerste is het ‘natuurlijk systeem’. Het tweede het ‘regelsysteem’. Als laatste ‘de zelfsturende mens’. Het ‘natuurlijk systeem’ is de bron van ons menselijk bestaan, en is alles wat kleinschalig, informeel en ‘dichtbij’ is: gezin, familie, de school om de hoek, de kroeg, de club, het dorp, de buurt, etc. Zorg en opvoeding vinden primair hier plaats, door middel van ‘zelfsturing’. Faalt het ‘natuurlijk systeem’ dan is ‘angst’ het gevolg.

Daar waar het natuurlijk systeem te klein is of het om andere redenen de problemen niet aan kan, daar zien we het ‘regelsysteem’ verschijnen: leger, politie, justitie, ziekenhuizen, verzekeraars, vakbonden, universiteiten. Kortom; organisaties met regels, standaarden en protocollen. En ‘regel’-management dat volgens de methode  ‘Hiera archia’ wordt vormgegeven. Faalt het ‘regelsysteem’ dan is ‘boosheid’ het gevolg.

 Sturing van zorg

Het probleem is nu dat mensen alleen de regelsysteemmethode leren. Nog steeds. Taylor, Mintzberg, et cetera. Dat is ‘the state of the art’! Dat het ‘natuurlijk systeem’ al vele eeuwen succesvol een methode hanteert die ‘zelfsturing’ heet is niet in beeld. Laat staan dat deze wetenschappelijk verantwoord kan zijn.

Ik was zelf ook slachtoffer van deze situatie. En mijn zoektocht naar ‘zelfsturing’ had in eerste instantie dus een hoog ‘regelsysteem’ gehalte. Het was dus een hele verrassing te ontdekken dat het toepassen in de praktijk van deze ‘nieuwe’ methode zonder problemen ging. Totdat ik er dus achter kwam dat ieder van ons ‘zelfsturing’ al jaren kent en toepast. Maar uitsluitend binnen ‘natuurlijk systeem’ settings.

Het probleem met sturing van zorg is dat de méér-kwaliteit die zelfsturing levert niet bekend is en wetenschappelijk niet wordt gezien of erkend. En dat er daardoor altijd automatisch op een ‘regelsysteem’-methode wordt overgestapt.  Ook waar deze niet past. Zie hier in het kort de crisis rond het huidige zorgstelsel. En waarom Het Roer Echt Om Moet.

Professioneel frustreren

Een volgend probleem is dat als bestaande regelsysteemlogica niet goed meer werkt of aanpassing behoeft, de enige methode om dat te doen ‘opschaling’ is: het bestaande regelsysteem zo groot maken dat alle benodigde functies er nu allemaal wel in passen. Het systeem zélf of de methode van sturing veranderen is niet in beeld. Zie hier de O&I-logica.

De eerstelijnszorg c.q. de huisartsenzorg zit dus met het probleem dat ze al jaren aan ‘zelfsturing’ doet, maar dit niet weet, laat staan dat dit als een valide sturingswijze wordt herkend en erkend. En daardoor wordt het belaagd door regelsysteemlogica en bijhorende methoden die vaak niet op de zorg passen of deze minstens professioneel frustreren.

Wat te doen ?

Om de eerstelijnszorg ‘dichtbijzorg’ te laten blijven is het dus nodig dat ‘zelfsturing’ c.q. multi-professionele zelfsturende wijkteams daar de norm worden. Niet alleen bij Buurtzorg. Dat betekent een nieuwe professionaliseringsslag. Maar schrik niet. Je doet het dus al jaren. Het gaat er alleen om dat je dat gaat beseffen en de onderliggende logica en methode officieel als de jouwe gaat benoemen. Je realiseert je zo een mentale en professionele firewall tegen de vaak niet-passende regelsysteemlogica.

Het tweede punt is dat organisaties als verzekeraars en gemeenten duidelijk moet worden dat zij zich naar de logica van de zorg moeten gaan richten in plaats van, zoals nu, andersom. Het wijk- of buurttype waar de eerstelijnszorg vorm krijgt dient de kwalitatieve noemer te worden van deze zorg. En dan niet alleen voor gezondheidszorg, maar ook voor sociale zorg en bijvoorbeeld die van de wijkagent.

Terug naar de bron

Het ‘natuurlijk systeem’ dus weer als bron. Waar ‘zelfsturing’ geleerd en vaak alleen wordt toegepast. Zonder erkenning. Maar altijd samen en vanuit de bron. Het Griekse woord voor ‘de bron’ is Η ΓΗ (ie jie). Alles wat uit de bron komt is goed en heet hier Η ΥΓΕΙΑ (ie iejieja). Iets is dus gezond als het uit de bron komt. De bron voor de zorg is het dichtbij  ‘natuurlijk systeem’. Niet het ver weg ‘regelsysteem’.

Dat we tegenwoordig deze bron steeds vaker kwijt zijn zien we bij mensen die op populisten stemmen. Je ziet bij hen de angst voor nog meer afkalving van hun eigen ‘natuurlijk systeem’ en reageren hun boosheid hierover af met een stem tegen de  ‘regelsystemers’, de ‘elite’. Dit is de diepere dimensie van de huidige crisis in de zorg en in onze samenleving. Als we dit niet stoppen, ontwricht dit ons straks allemaal.

We moeten dus zuinig worden op wat we nog aan ‘natuurlijk systeem’ hebben. En waar het kan deze versterken. Dit door de regelsystemers uit hun mentale bubbel te halen en te laten zien dat ze de zorg in al hun wijsheid kapot organiseren. En door de ‘dichtbij’-kwaliteit van de zorg te beschermen en waar mogelijk deze weer op te bouwen. Vanaf vandaag.

Dit is een ingekorte versie. Wil je het hele verhaal lezen, waarin onder andere verder wordt ingegaan op zelfsturing door huisartsen? Lees dan hier verder.

X

Word lid van nieuworganiseren.nu

Dit artikel wordt je gratis aangeboden door nieuworganiseren.nu. Steun ons en word lid van de coöperatie. Je krijgt dan bovendien gratis toegang tot de Bende van Hoe en korting op bijeenkomsten en boeken.

Laat een bericht achter







Kom naar het Nieuw Organiseren Festival
Op 5 oktober vindt voor de 5e keer het Nieuw Organiseren Festival 2017 plaats. Met sprekers, muziek, workshops, gekkigheid, de Nieuw Organiseren Prijs en nog veel meer. Het belooft weer een heel bijzondere dag te worden die je niet wil missen. Meer informatie en kaarten: Nieuw Organiseren Festival 2017
Ben jij al lid van de Bende van Hoe?

Nieuworganiseren.nu is sinds kort een coöperatie. Dat betekent dat jij lid kunt worden van ONS en samen met ons de wereld een beetje mooier kunt maken.

Wil je weten wat je kunt doen?

Word lid van de Bende van Hoe!

Send this to friend