Zelforganisatie in bedrijf
Zelforganisatie heeft de toekomst. Dit constateert Eric Alkemade in een gastcolumn op innovatieforganiseren.nl. Als voorbeelden geeft hij de bedrijven Morning Star en Mondragón.
Steeds meer signalen wijzen op een belangrijke en hoopvolle verandering op het gebied van management en organisatie, schrijft Alkemade: het erkennen en benutten van het zelforganiserend vermogen van mensen. Een van die signalen is het artikel van Gary Hamel in Harvard Business Review: ‘First, let’s fire all the managers’. Hamel stelt daarin dat managers duur zijn, weinig toegevoegde waarde hebben en medewerkers vooral hinderen in hun prestaties en persoonlijke ontwikkeling. En het kan prima zonder, zoals het Amerikaanse bedrijf Morning Star bewijst.
Een ander signaal is een recente uitzending van VPRO’s Tegenlicht , waarin het Baskische bedrijf Mondragón wordt belicht. Het bedrijf maakt technologische producten en is een van de grootste bedrijven van Spanje. Elke werknemer is mede-eigenaar en beslist mee over de keuzes die het bedrijf maakt. De uitzending van Tegenlicht gaat specifiek in op de werking van het coöperatieve model in tijden van crisis. Zo beslisten de werknemers in de koelkastenfabriek vorig jaar democratisch om acht procent van hun loon af te staan om gedwongen ontslagen te voorkomen. In Baskenland bestaan veel coöperatieve ondernemingen, die gezamenlijk een federatie vormen met daarin ook een eigen bank en zelfs een eigen universiteit. Het bestuur van de federatie wordt democratisch gekozen door de werknemers.
In zijn artikel constateert Alkemade dat er emotioneel wordt gereageert op het verhaal van Mondragón. Hij vermoedt dat dit komt doordat het geschetste beeld van de coöperatieve onderneming zo menswaardig is voor de werknemers en de organisatievorm een compleet beroep doet op alle menselijke capaciteiten. ‘De kijkers herkennen in de verbondenheid met de lokale gemeenschap, in het natuurlijk samengaan van werken en leven, een ideaal dat ze zelf niet mee maken op hun eigen werk.’
Naar het hele artikel op innovatieforganiseren.nu.
