‘Tevredenheid zegt niet veel’

Veel organisaties voeren jaarlijks een medewerkerstevredenheidsonderzoek uit. Daarin scoren Nederlandse organisaties goed: circa 90 procent van de Nederlandse beroepsbevolking is tevreden over zijn werk. Maar volgens Wilmar Schaufeli moeten werkgevers zich daar niet blind op staren, want ze geven een eenzijdig beeld van werknemers.

Medewerkerstevredenheidsonderzoeken (MTO’s) meten met name de perceptie van werknemers ten opzichte van de organisatie, de arbeidsomstandigheden en de –voorwaarden en zeggen volgens Schaufeli niets over de mate waarin werknemers zich met ziel en zaligheid inzetten voor de organisatie. Vanuit dit perspectief biedt een medewerkerstevredenheidsonderzoek werkgevers valse zekerheid. ‘We weten uit onderzoek dat 20 procent van de werkende Nederlanders bevlogen werknemers zijn,’ zegt Schaufeli, die hoogleraar Arbeids- en organisatiepsychologie is aan de Universiteit van Utrecht en senior adviseur bij 365/Zin. ‘Het verschil tussen tevreden werknemers en bevlogen werknemers is fundamenteel. Tevreden werknemers doen hun best, maar bevlogen werknemers maken het verschil in de resultaten. Zo hebben wij eens een organisatie onderzocht waar de werktevredenheid op 80 procent lag. Toch wilde 50 procent van het personeel liever vandaag dan morgen een andere baan. Toen de bevlogenheid onder het personeel werd gemeten, kwam dit uit op slechts 3 procent. De organisatie schrok van de uitkomsten. Dit moet je en kun je voor zijn.’

Bestaande instrumenten, zoals het MTO maar ook het wettelijk verplichte Preventief Medisch Onderzoek (PMO), meten wel het welbevinden van werknemers, maar stellen niet die aspecten aan de orde die verband houden met arbeidsprestaties en de organisatiedoelen. Er zijn nieuwe instrumenten beschikbaar, waarbij werkgevers op organisatieniveau zicht krijgen op waar de drive in de organisatie zit en waar niet. Ook werknemers krijgen daardoor inzicht in waar zij energie van krijgen. Met als gevolg dat de bevlogenheid toeneemt. ‘Wetenschappelijk hebben we aangetoond dat juist bevlogenheid een direct verband heeft met de arbeidsprestaties. Als in je organisatie vijf mensen bevlogen raken, dan stijgt de productiviteit met een factor die gelijk staat aan zes mensen. Je krijgt er dus gratis een werknemer bij. Daarbij verzuimen bevlogen mensen dertig procent minder en werken ze ruimt 60 procent veiliger,’ aldus Schaufeli.

Het advies van Schaufeli aan werkgevers is om het welbevinden van werknemers wel te blijven meten. Zo’n onderzoek geeft op zichzelf al positieve aandacht aan de mensen in je organisatie. ‘Door dan ook te vragen naar aspecten die te maken hebben met bevlogenheid in plaats van tevredenheid, wordt zo een (jaarlijks) onderzoek in één klap meer relevant voor de doelstellingen van een organisatie en het werkplezier van werknemers. ‘Juist door nu te sturen op bevlogenheid, krijg je als werkgever – naast het tonen van sociaal werkgeverschap – zelf directe invloed op het organisatieresultaat.’